Framing van Amsterdams toerisme in Nederlandse kranten van 2000 tot 2020
Doel van het project
Dit project onderzoekt hoe toerisme in Amsterdam tussen 2000 en 2020 werd geframed in Nederlandse kranten. Framing verwijst naar de terugkerende manieren waarop media een onderwerp presenteren: ze vereenvoudigen complexe processen en beïnvloeden hoe het publiek maatschappelijke vraagstukken begrijpt.
De studie kijkt ook naar hoe deze representaties in de loop van de tijd zijn veranderd, onder invloed van gemeentelijk beleid en veranderende perspectieven van bewoners op toerisme. Door deze ontwikkelingen in kaart te brengen, laat het onderzoek zien hoe mediaverhalen zowel een afspiegeling zijn van de publieke opinie als deze actief vormgeven.
Het project bouwt voort op de database en inzichten uit het SMARTDEST-project, dat zich richtte op innovatieve oplossingen voor conflicten en negatieve effecten van toerismegerelateerde mobiliteit in steden. Met behulp van deze uitgebreide mediadataset richt het onderzoek zich op de periode 2000–2020, waarin het publieke debat over stedelijk toerisme sterk toenam.
In deze jaren groeide het aantal bezoekers snel, met impact op detailhandel, horeca en de woningmarkt. De kosten van levensonderhoud stegen en de uitstraling en het karakter van buurten veranderden. Hierdoor verschoof toerisme van een primair economisch vraagstuk naar een breder maatschappelijk debat over leefbaarheid en balans in de stad.
Onderzoeksaanpak
Dit project is een samenwerking tussen twee lectoraten van Hogeschool Inholland:
- New Urban Tourism
- Inclusion and the Creative Industries
De studie maakt gebruik van een discoursanalytisch perspectief, waarbij wordt onderzocht hoe taal, beelden en communicatie de werkelijkheid mede vormgeven.
De analyse is gebaseerd op krantenartikelen uit vijf kernjaren: 2000, 2009, 2015, 2019 en 2020. Deze artikelen zijn gecodeerd door onderzoekers en studentassistenten om belangrijke thema’s te identificeren, die vervolgens door het onderzoeksteam zijn gevalideerd.
Door expertise uit media-, toerisme- en stedelijke studies te combineren, biedt het project een multidisciplinair inzicht in complexe vraagstukken rond toerisme en stedelijke ontwikkeling.
Resultaten
De studie laat een duidelijke verschuiving zien in mediaverhalen door de tijd:
- 2000–2009: focus op groei en promotie
- 2015: toenemende ambivalentie en ervaren overlast
- 2019: overtourism wordt het dominante frame
- 2020: gemoraliseerde debatten over eigenaarschap, klasse en verlies van ‘vrijheid’
Drie overkoepelende narratieven springen eruit:
- Wie heeft het recht op de stad
- Hoe het idee van de “kwaliteitstoerist” klassentegenstellingen versterkte
- Hoe nostalgie naar het tolerante imago van Amsterdam het debat beïnvloedde
Het onderzoek laat zien dat media niet alleen de werkelijkheid beschrijven, maar deze ook actief vormgeven. De manier waarop media onderwerpen framen beïnvloedt welke beleidsreacties als legitiem, urgent of noodzakelijk worden gezien. In Amsterdam speelden deze mediaverhalen een duidelijke rol in beleidskeuzes.
In plaats van overtourism als een gegeven te beschouwen, toont de studie aan hoe dit fenomeen geleidelijk is geconstrueerd via discours.
Relevantie
Voor onderzoekers en studenten biedt dit project een helder voorbeeld van discoursanalyse en inzicht in de wisselwerking tussen media, identiteit en bestuur.
Voor beleidsmakers en toerismeprofessionals stimuleert het kritische reflectie op bestaande debatten en nodigt het uit om verder te denken dan dominante frames.